Verliesverwerking

Voordat mensen met zorgprofessionals in aanraking komen, zijn ze meestal gewoon aan het leven. Maar dan gebeurt er iets zó ingrijpends dat ze zorg nodig hebben. Zij zijn door een ziekte of ongeluk uit hun levensbaan geslingerd, vaak onverwacht en altijd ongelegen. Hoe moeten zij hiermee omgaan?

Cliënten in de zorg hebben vaak veel verliezen te verwerken. Zij doorlopen noodgedwongen een rouwproces dat veel kracht en tijd van hen vraagt. Soms kunnen mensen de verwerking op de voor hen vertrouwde manier doorlopen; soms ook niet. Een cliënt in de rouw is meestal niet in zijn normale doen. Het proces van verliesverwerking kan ook de coping sterk veranderen. Iemand die bijvoorbeeld normaal gesproken nooit bij de pakken neerzit, kan – nu het zijn hele leven en gezondheid betreft – ineens helemaal verslagen zijn en tot niets komen. Of een kalme, afwachtende cliënt kan door de boosheid die hij ervaart plotseling ongenaakbaar en eisend worden.
Zo zijn er vele voorbeelden te noemen van cliënten die gedurende het herstel- en/of behandelproces voor hen ongebruikelijke coping strategieën laten zien. Dit kan voor die cliënten zelf heel verwarrend zijn. Het kan ook beschamend zijn, omdat zij zichzelf in hun eigen coping niet herkennen en het gevoel hebben de controle kwijt te zijn. Deze ervaringen verhevigen de verlieservaring.

Verwerken van verlies is een proces. Het is niet iets dat een mens even doet en dan klaar is. Er komt heel wat bij kijken, steeds opnieuw weer. Zeker het verwerken van levend verlies is eigenlijk nooit af. Het is ook niet iets waar iemand al dan niet voor kan kiezen. Op hetzelfde moment dat je iets ingrijpends meemaakt krijgt je er een verwerkingsproces bij, waar je óók mee om moet zien te gaan.

Rouw is één onderdeel van dit verwerkingsproces. Het deel waarin iemand afscheid neemt en geconfronteerd wordt met heftige emoties als woede, verdriet, angst, schuldgevoel, emoties die elkaar voortdurend afwisselen: emotionele dynamiek.

Behalve rouw zijn er nog andere aspecten aan een verwerkingsproces. Zoals het overleven in de nieuwe situatie en weer verbinding leggen en mogelijkheden zoeken om een nieuw leven vorm te geven. Die kant van het verliesverwerkingsproces wordt gekenmerkt door periodes van herstel van balans.

Mensen gaan meestal niet stap voor stap door zo’n proces heen. Iedereen verwerkt op zijn eigen manier.  In die zin zijn er geen regels voor verliesverwerking. Er is veel meer sprake van steeds terugkerende processen.