Home / glossary / zelfbehoud

Zelfbehoud

Zelfbehoud is de bescherming van een gevoel van veiligheid.

Voor iedereen werkt de bedreiging van fysieke veiligheid als trigger om in zelfbehoud te schieten. Maar op andere gebieden kunnen mensen heel erg verschillen in wat ze als veilig ervaren en wat ze dus zullen proberen te beschermen. Voorbeelden hiervan zijn:
• emotionele stabiliteit
• zelfbeeld, als persoon of als bijv. cliënt of als professional
• sociale waardering
• maatschappelijke erkenning
• allerlei belangen die een gevoel van veiligheid geven zoals geld, liefde, werk….

Mensen kunnen ook heel verschillende dingen als onveilig ervaren. Wie wat wanneer als onveilig ervaart hangt samen met persoonlijkheid, opvoeding, ervaringen etc.
Wel algemeen geldt dat áls de hersenen het sein onveilig afgeven dat dan iemand geneigd is coping strategieën in te zetten om weer veiligheid te verkrijgen.

Voorbeelden van ervaringen die voor mensen onveilig kunnen aanvoelen:

  • Fysieke bedreiging in de vorm van agressie (wat als agressie ervaren wordt kan ook weer verschillen)
  • Pijn of pijn die erger wordt
  • Geen overzicht of structuur hebben
  • Controle kwijt zijn
  • Niet begrijpen wat je voelt of ziet
  • Conflicten
  • Dat je niet weet hoe lang iets gaat duren of hoe het afloopt

  • Geen mogelijkheden zien
  • Dat je kwetsbaarheid zichtbaar wordt
  • Dat iets te dichtbij je pijn komt
  • Dat de cliënt voor de professional iets te dichtbij komt
  • Wanneer de integriteit van de professional in twijfel wordt getrokken
  • Als je waarde niet erkend wordt
  • Dat de cliënt je niet meer aardig vindt
  • Dat een ander iets van je ziet wat je niet van jezelf wilt zien

Zodra een zorgprofessional onderkent dat zijzelf en/of een cliënt een coping strategie inzet, kan ze weten dat zij en/of die cliënt zich onveilig voelt. Ondanks dat het er aan de buitenkant heel anders uit kan zien.

Tijdens het gebruik van coping zijn mensen met zichzelf bezig. Ze proberen zichzelf veilig te stellen, spanning te reduceren. Daardoor hebben ze geen aandacht voor wat er bij de ander gebeurt of wat hun zelfbescherming voor effect heeft op de ander en op de relatie. Pas als het gevoel van veiligheid terug is kan iemand zich weer om de relatie bekommeren en meewerken of luisteren enz..

Dus zodra je onderkent dat jijzelf of iemand anders een coping strategie inzet, kun je weten dat jij of die andere persoon zich onveilig voelt. Ondanks dat het er aan de buitenkant heel anders uit kan zien.
Tijdens het gebruik van coping zijn mensen met zichzelf bezig. Ze proberen zichzelf veilig te stellen, spanning te reduceren. Daardoor hebben ze geen aandacht voor wat er bij de ander gebeurt of wat hun zelfbescherming voor effect heeft op de ander en op de relatie. Pas als het gevoel van veiligheid terug is kan de iemand zich weer om de relatie bekommeren en meewerken of luisteren enz..