Home / glossary / levend verlies

Levend verlies

Het woord ‘rouw’ wordt meestal gebruikt om aan te geven wat mensen doormaken als ze een dierbare verloren zijn. Maar ook mensen die een ziekte of een chronische aandoening krijgen of ouders die een kind krijgen met een beperking kunnen intense periodes van rouw doormaken. Het verlies wat deze mensen doormaken wordt levend verlies genoemd.

Kenmerkend voor levend verlies is dat het leven kan niet op dezelfde manier kan doorgaan als vroeger.
Praktisch niet en emotioneel ook niet. Door wat deze mensen overkomt moeten ze met veel dingen anders omgaan; het leven opnieuw uitvinden. Of ze willen of niet ze komen in een verwerkingsproces terecht.
Het verwerken van levend verlies duurt vaak een leven lang omdat steeds weer nieuwe confrontaties zijn met onmogelijkheden en beperkingen. Of omdat iedere ontwikkelingsfase van een kind met ernstige beperkingen de ouders en ook het kind zelf steeds weer herinnert aan hoe anders dit is dan bij ouders met kinderen zonder beperkingen. De verlieservaringen blijven levend.

Levend verlies gaat over het verlies van lichaamsfuncties, en over het verlies van dromen en verwachtingen. Iemands beeld van wie hij is, wat hij kan en wat zijn toekomst zal brengen kan verstoord zijn geraakt. Ook kan het bedreigend voelen om jezelf en je leven niet meer te herkennen: als bijvoorbeeld je lichaam er heel anders uitziet, of als je niet meer helder kunt denken of spreken, of als je juist zo trots op jezelf was omdat je een goede sporter was en nu ineens in een rolstoel zit.

Levend verlies kan ook een verlies zijn van vertrouwen in de toekomst doordat iemand angstig is geworden voor herhaling na bijvoorbeeld een hartaanval of CVA, of als iemand onzekerheid ervaart over toekomstig functioneren bij bijvoorbeeld de diagnose MS of bij een incomplete dwarslaesie.

Ook het verlies van vertrouwen in der medische wereld kan voor mensen die te horen krijgen dat zij of hun kind met hun aandoening moeten leren leven, een groot verlies betekenen, zeker als ze voorheen hoge verwachtingen hadden van wat er medisch allemaal mogelijk is.

Levend verlies heeft vaak ook een grote impact op de omgeving van iemand; ook de omgeving lijdt immers vaak verliezen die verwerkt willen worden.
Soms reageren vrienden en kennissen anders dan verwacht en kan de buitenwereld, waar iemand zich zo gemakkelijk doorheen bewoog, ineens vijandig aanvoelen. Het zijn allemaal verliezen.

Een belangrijk verlies is ook het verlies van onafhankelijkheid. Cliënten merken dat bijvoorbeeld als ze te maken krijgen met instanties en met lange wachttijden voor een rolstoel of aangepaste woning. Bureaucratische regels zijn voor bijna alle cliënten enorm frustrerend en roepen pijnlijke emoties op: woede, onmacht, verontwaardiging en onbegrip. Het zijn rouwreacties; uitingen van pijn over het verlies van onafhankelijkheid, waardoor hun lot nu in handen ligt van anderen die er – zo voelt dat – niet goed voor zorgen.

Levend verlies is vaak een optelsom van vele verschillende verliezen. Bij zoveel pijn kan het heel moeilijk zijn om de sluizen dicht te houden voor ouder, eerder onverwerkt verlies. Pijnlijke herinneringen, waar eerst nog goed mee viel te leven, kunnen in zo’n situatie weer de kop op steken. Verloren dierbaren worden sterker gemist dan ooit. Ook dit kan de ervaring van verlies enorm verhevigen.

Voor alle betrokken is het belangrijk te beseffen dat steeds terugkerende verlieservaringen onderdeel zijn van het leven van mensen met een chronische aandoening en voor ouders met een kind met een ernstige beperking. Ieder van die verlieservaringen kent steeds een eigen dynamiek. Een dynamiek die mede afhankelijk is van de impact van het betreffende verlies op het welbevinden en gevoel van veiligheid van de rouwenden.

naar Slinger van verliesverwerking