Home / glossary / energiebeheer

Energiebeheer

Energiebeheer is een belangrijk aspect van zelfzorg. Door allerlei omstandigheden is het onontkoombaar dat een zorgprofessional geregeld uit balans raakt. Soms door externe factoren uit het krachtenveld waarbinnen de zorgprofessional werkt. Vaak ook door interne factoren, zoals fysieke omstandigheden (van te weinig water gedronken, tot een ziekte onder de leden en alles daartussen in). Daarnaast zullen ook mentale, emotionele en spirituele omstandigheden de balans van een zorgprofessional regelmatig verstoren.

Zowel de verstoring als het opheffen van de verstoring kosten energie. Hoe meer iemand uit balans is des te meer tijd en energie kost het om de balans weer te herstellen. Professioneel handelen vraagt om voortdurende aandachtige aanwezigheid in het contact. Dat is niet niks. Dat kost veel energie. Als het werk (en thuis) lekker loopt krijgt de zorgprofessional er ook weer energie voor terug. Dat is de dynamiek van veerkracht. Het neemt én het geeft energie. Maar zodra een zorgprofessional toenemend spanning en stress ervaart lukt dat veren minder. Op den duur betekent minder veren verlies aan veerkracht en helaas gaat dat altijd van kwaad tot erger. zij raakt in een negatieve spiraal. Haar lontje wordt korter, zij vindt het werk minder leuk etc…

In stressvolle periodes zal een zorgprofessional haar voorkeursstijl intensiever inzetten. In zo’n periode ligt uitputting van die voorkeurs energie-laag dus voor de hand.
In een dergelijke situatie is het belangrijk dat een zorgprofessional van zichzelf weet welke energie laag uit balans is en via welke energielagen zij deze disbalans het beste en het snelste kan herstellen.

De een herstelt van een emotionele overbelasting het beste door een actieve fysieke ontlading (bv. hardlopen) of door een passieve fysieke ontspanning (bv. sauna) en de ander door een actieve emotionele ontlading (bv. huilbui) en weer een ander heeft tijd voor zichzelf nodig met een aansprekend boek om daardoor (eventueel via inzicht) emotioneel tot rust te komen. Deze verschillen gelden voor het balanceren van alle lagen. Als je mentaal uit balans bent kan je een schrijfklus misschien beter even uitstellen, en als je emotioneel uit balans bent kun je beter even geen kritische feedback geven aan een collega, want dan kan het snel escaleren. Het beheren van energie wil zeggen dat je gedifferentieerd en creatief omgaat met je energetische grenzen en mogelijkheden.

Een energetische disbalans wordt vaak aangeduid met het woordje ‘moe’. Gelukkig maar dat zorgprofessionals die moeheid kunnen voelen. Want als zij dit voelt of zichzelf dat kleine woordje hoort zeggen of denken, dan zou ze op haar hoede moeten zijn. Het is tijd voor zelfzorg: aandacht voor haar eigen noden; tijd voor energiebeheer. (Dit geldt trouwens ook als ze merkt dat ze geregeld geïrriteerd is.)

Een zorgprofessional kan op fysieke, emotioneel, mentaal en spiritueel gebied aan veerkracht inboeten. Ieder van deze gebieden vraagt om een eigen aanpak. Geef zij daar geen gehoor aan dan zal het verlies aan veerkracht zich over de andere gebieden uitbreiden. Hoe sneller ze in de gaten heeft welk gebied bij haar aandacht vraagt, hoe makkelijker zij de spiraal kan keren en haar veerkracht hernemen.

Mentaal moe zijn bijvoorbeeld vraagt om een andere aanpak dan fysiek moe zijn. Als zij fysiek moe is en ze gaat slapen dan is de kans groot dat ze uitgerust wakker wordt. Maar als ze mentaal moe is en ze gaat slapen dat loopt ze het risico dat ze vreselijk duf wakker wordt. Van slapen raak je een mentale overbelasting niet goed kwijt. Bij mentale moeheid kan iemand beter een ommetje gaan lopen voor het slapen gaan of een inspirerende film kijken. Wanneer een zorgprofessional emotioneel moe is, is het belangrijk dat zij ontlaadt bijvoorbeeld door maar wat te zappen voor de televisie of een luchtige film te kijken. Als zij spiritueel moe is waarbij zij zich bijvoorbeeld heel leeg voelt dan kan een goed gesprek weer heel inspirerend zijn of een geleide meditatie die haar naar haar eigen bron voert.

naar Veerkracht en zelfzorg