Home / glossary / emotie: vermijden cliënt

  EMOTIE: VERMIJDEN CLIËNT   

Veel coping strategieën zijn erop gericht om pijnlijke emoties te vermijden. Sommige strategieën worden ingezet om gedachten te vermijden, die pijnlijke emoties kunnen oproepen (cognitief vermijden), andere om gedrag te vermijden dat tot pijnlijke emoties kan leiden (gedragsmatig vermijden). Op deze pagina gaat het over de manieren waarop cliënten kunnen proberen om de emoties zelf te vermijden, en zo innerlijke spanning op te heffen.

Het negeren van emoties is doen alsof zij er niet zijn. Cliënten sluiten zich af voor hun emoties en richten hun aandacht op iets anders omdat ze bang zijn dat de gevoelens zich te heftig zullen aandienen, of omdat ze allerlei onbewuste overtuigingen hebben over het mogen beleven van emoties.
Bijvoorbeeld: Terwijl een cliënt praat over zijn diagnose ALS, schieten de tranen in zijn ogen. Hij praat door alsof hij niet merkt dat hij geëmotioneerd is. Een andere cliënte is woedend op haar lot, haar mond vertrekt van woede en ze maakt hortende bewegingen als ze probeert zich aan te kleden. Ze zegt tegen haar verpleegkundige ‘zie je hoe onhandig ik ben’, en negeert het feit dat haar woede haar bewegingen veel moeizamer maakt. Als de verpleegkundige haar hier op wijst, beseft ze dat dit waar is en huilt.

Het onderdrukken van emoties gebeurt door deze uit het bewustzijn te weren. Ongewenste emoties worden weggeduwd, zodat het lijkt alsof ze er niet zijn. De cliënt gebruikt bijvoorbeeld vermijdende cognitieve strategieën of vermijdende acties om zijn opkomende emoties de kop in te drukken. Het is goed mogelijk dat cliënten die hun emoties onderdrukken dit doen uit zelfbescherming, omdat zij zich niet bestand voelen tegen de kracht van hun emoties. Wellicht vrezen zij dat ook ander onverwerkt leed, dat zij bij zich dragen, te voorschijn komt.
Bijvoorbeeld: Een cliënt reageert bot op vriendelijkheid, omdat het hem gevoeliger maakt en daardoor zijn afweer ondermijnt Hij onderdrukt zijn kvvetsbare gevoelens. Of een cliënt die er tegenop ziet het revalidatiecentrum te verlaten, zegt op arrogante toon dat hij blij is dat hij weg kan.

Bij het omvormen van emoties zal een cliënt alleen voor hem en voor zijn omgeving aanvaardbare emoties laten zien. Hij kan dit onder andere doen door een gevoel dat voor hem aanvaardbaar is uit te vergroten of door een onaanvaardbaar gevoel om te draaien of buiten zichzelf te plaatsen.
Bijvoorbeeld: Een cliënt is ten einde raad en voelt nog maar heel weinig hoop, maar dat kleine stukje hoop is het enige gevoel dat hij naar buiten toe toont. Hierdoor merkt niemand hoe slecht het hem gaat. Een andere cliënte is boos op alles en iedereen, maar staat dit zichzelf niet toe. De boosheid voelt ze niet van binnen, maar projecteert ze op anderen, die in haar beleving boos op haar reageren. Ze voelt zich onzeker en vraagt regelmatig aan haar partner: ‘Is er wat, ben je boos?’

naar emotie: vermijden professional
naar reflectiemodel