Home / glossary / emotie: ontregelen cliënt

  EMOTIE: ONTREGELENCLIËNT  

Bij emotionele ontregeling houdt de cliënt het niet uit met de gevoelens die de moeilijke situatie bij hem oproept. Hij is niet in staat zichzelf in emotioneel opzicht te handhaven. Ook hier zijn er twee basispatronen: blokkeren en doorschieten.

Verdringen is emotioneel blokkeren. Bij verdringing worden emoties met kracht uit het bewustzijn geweerd. Het gaat hier om diepliggende psychologische mechanismen die professionals soms signaleren bij hun cliënten, maar die vaak zo subtiel zijn dat ze niet opvallen. Een proces van verdringing loopt geheel onbewust en treedt al in werking voordat de eerste signalen van opkomende emoties het bewustzijn bereiken. Cliënten weten het dus zelf echt niet dat ze ergens door geraakt worden. Mogelijk ‘weet’ de cliënt onbewust dat hij niet bestand is tegen de kracht van zijn emoties. Misschien beseft hij intuïtief dat zijn egostructuren niet sterk genoeg zijn om overeind te blijven bij heftige emoties. Een cliënt die emoties verdringt, doet dat zodra de fysieke reacties zich aandienen en is daarmee zo snel dat hij echt niet weet dat emoties een rol spelen, ook niet als anderen hem daarop wijzen. Iemand die emoties negeert of onderdrukt, weet bij reflectie achteraf wél dat deze emoties er waren. Soms ontkoppelt een cliënt alleen van zijn pijnlijke gevoelens. Hij voelt geen pijn en leeft verder of er niets aan de hand is. Het kan ook gebeuren dat een cliënt alle gevoelens verdringt en dus ook geen positieve gevoelens meer kan ervaren. Dan is er ook geen gevoel van zin meer en kan iemand depressief raken.
Bijvoorbeeld: Een cliënt die iets heel ergs heeft meegemaakt klaagt veel over hoofdpijn, maar voelt geen enkele emotie en haalt tijdens een gesprek over zijn gevoelens de schouders op. Een cliënt met sterke doodsverlangens wijt zijn somberheid geheel aan zijn vergeetachtigheid en beseft niet dat zijn onvermogen om te rouwen een belangrijke oorzaak is van zijn depressieve stemming. Een cliënt gaat licht manisch over zijn grenzen, ondanks wat hem is overkomen en is overtuigd dat hij alles al verwerkt heeft.

Decompenseren is emotioneel doorschieten. Bij decompenseren is de cliënt iedere controle over zijn emoties kwijt. Hij is bijvoorbeeld ingestort, wanhopig, wordt overspoeld door zijn gevoelens. Hij voelt zich radeloos en reddeloos en is daarbij ook redeloos. Zijn emoties beheersen hem en hij is het contact met zichzelf kwijt. Het lukt hem niet om zichzelf te hernemen. Hij kan de zaken niet op een rijtje krijgen en ook geen adempauze nemen. Het zal bij decompensatie meestal gaan om gevoelens van boosheid, angst en verdriet, maar ook met blijdschap kan een cliënt uit de bocht vliegen.
Bijvoorbeeld: Een cliënt huilt bij iedere therapie, of schreeuwt wanhopig dat hij de therapie niet aankan. Een cliënt raakt bij iedere beweging die hij maakt in paniek, of ligt met de dekens over zijn hoofd in bed en wil er niet uit komen. Een cliënt bemerkt neurologisch herstel en ervaart daarover zoveel blijdschap dat hij dagenlang opgewonden reageert en de realiteit van zijn situatie uit het verliest.

naar emotie: ontregelen professional
naar reflectiemodel