Home / glossary / coping met geschokt zijn

  COPING MET GESCHOKT ZIJN

‘Geschokt zijn’ is een toestand die zo zijn eigen cognitieve, emotionele en gedragsmatige kenmerken met zich meebrengt. Mensen die in een toestand van schok verkeren, zijn gespannen, trillerig en schrikachtig. Ze voelen zich vaak rusteloos en vervreemd, ze slapen onrustig en zijn prikkelbaar. Het kan zijn dat ze in gedachten veel bezig met hetgeen ze geschokt heeft en dat ze door herinneringen worden geplaagd. Het kan ook zijn dat ze juist apathisch en emotioneel vlak zijn.

Meestal zal de schok na verloop van tijd naar de achtergrond verdwijnen, maar dat wil niet zeggen dat de toestand van schok voorbij is. De schok kan het denken, voelen en handelen ook vanaf de achtergrond blijven beïnvloeden. Veelal komen cliënten vanzelf over de schok heen. Soms hebben ze daarbij begeleiding nodig, met name wanneer sprake is van een posttraumatisch stresssyndroom.

Cliënten beseffen lang niet altijd dat ze geschokt zijn, en ook professionals onderkennen niet altijd dat hun cliënt nog niet van de schrik bekomen is. Het is belangrijk dat professionals het wel opmerken als hun cliënten geschokt zijn, want dan kunnen ze daar in hun benadering rekening mee houden. Ze kunnen cliënten helpen om te reflecteren op hun toestand en zo de schok te verwerken.

Een ongeluk krijgen, ziek worden, een ingrijpende diagnose horen; het zijn vrijwel altijd schokkende ervaringen. Na die eerste grote schok volgen vaak nog allerlei grote en kleinere schokken. Het besef van de gevolgen van hun aandoening komt meestal ook schoksgewijs binnen. In de loop van de tijd beseft een cliënt wat hij nog meer verloren heeft en dat is veelal opnieuw schrikken. Cliënten hebben het nodig om van elk van deze schokken te herstellen. Soms gaat dat snel en is het bewust beleven van de schok al voldoende om te herstellen. Soms duurt het langer, bijvoorbeeld omdat het verlies consequenties heeft voor het zelfbeeld van de cliënt of voor het vertrouwen waarmee hij in het leven staat. Cliënten hebben dan meer tijd nodig om over de schok heen te komen.

Schokkende gebeurtenissen laten sporen na in bepaalde hersendelen en steeds als iets – een herinnering, een beeld of geur – die hersendelen prikkelt herhaalt de schrikreactie zich. Professionals die dit begrijpen, kunnen hun cliënten helpen om ontspannen om te gaan met deze schrikreacties. Daardoor zal de gevoeligheid voor prikkels in de hersenen afnemen.

naar Professioneel omgaan met de coping van cliënten die geschokt zijn
naar Slinger van verliesverwerking