Home / glossary / aangaan, vermijden, ontregelen

Aangaan, vermijden, ontregelen

Aangaan
Iemand die een moeilijke situatie aangaat, maakt verbinding met datgene wat bedreigend overkomt. Hij probeert de spanning op te lossen door de moeilijkheden onder ogen te zien, ze aan te pakken en te doorvoelen. De persoon is, al dan niet vanuit een bewuste keuze, echt bezig met de situatie. Het kan ook een intuïtieve keuze zijn, of een keuze die voortvloeit uit gewoonte of opvoeding.

Vermijden
Bij een vermijdende reactie is sprake van een terugtrekkende beweging, weg van de schijnbare bron van spanning. Iemand probeert afstand te nemen. Hij probeert de pijnlijke situatie niet al te hoog in zijn bewustzijn te houden, en liever nog uit het bewustzijn te verwijderen. Dit gebeurt lang niet altijd bewust. Het is vaak meer een reflexmatige reactie, die iemand zich door middel van reflectie wel bewust kan maken. Zo’n vermijdende reflex kan plaatsvinden door cognitief, emotioneel of gedragsmatig weg te vluchten uit de situatie, of door een ‘vechtreactie’. Ook de vechtreflex wordt ingezet om de pijnlijke realiteit niet onder ogen te hoeven zien. Een vechtreactie komt vaak voor als iemand zijn eigen angst, verdriet of boosheid niet onder ogen kan zien.

Ontregelen (blokkeren/doorschieten)
Ontregeling is een complex reactiepatroon, omdat hierbij iemand de controle kwijt is. In zo’n bewustzijnstoestand kan de reactie twee kanten op slaan: iemand blokkeert in denken, voelen of doen, of iemand reageert tegenovergesteld en schiet door in denken, voelen of doen.

Enkele termen die verwijzen naar deze drie reactiepatronen:

Woorden als aangaan, verbinden etc. klinken mogelijk positiever dan vermijden en afhouden of verstarren enz. Het is echter expliciet niet de bedoeling om een normatieve lading te geven aan de verschillende coping patronen. Of een coping al dan niet effectief is hangt af van de intenties zijn van degene die de coping heeft. Zo kan ‘panisch rondrennen’ een erg ineffectieve coping lijken, maar het resultaat kan zijn dat de persoon in kwestie met dit gedrag de aandacht trekt en zo hulp kan krijgen.

naar reflectiemodel